
[164A] །།འཕགས་པ་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་
སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞབས་དང། ཆོས་དང། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཕྱོགས་བཅུ་


[164B]སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང། ས་ཆེན་པོར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་བདག་ལ་
དགོངས་སུ་གསོལ། གང་བདག་གིས་སྐྱེ་བ་འདི་དང། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ན་ཁྱིམ་པའམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཇི་ཙམ་དུ་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མ་འཚལ་བ་ནས། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་
བགྱིས་ཤིང་བསགས་པ། ལུས་དང། ངག་དང། ཡིད་ཀྱིས་བགྱིས་པ་དང། བགྱིད་དུ་སྩལ་བ་དང། བགྱིད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཤེས་པའམ། མི་ཤེས་པའམ། བསམས་པའམ། །མ་
བསམས་པའམ། དྲན་པའམ། མི་དྲན་པའམ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་ངམ། ཞེ་སྡང་གི་དབང་ངམ། གཏི་མུག་གི་དབང་ངམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མ་ལགས་པ་དང་འདྲེལ་
བའི་དབང་ངམ། མི་ཤེས་པའི་དབང་ངམ། ཡུལ་གྱི་དབང་ངམ། དུས་སུ་སྐྱེ་བའི་དབང་ངམ། ཡང་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའམ་སྦྱོར་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའམ་
དངོས་པོས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའམ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་གསུམ་དང། ངག་གི་རྣམ་བཞི་དང། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་དང། ཆོས་དང། དགེ་འདུན་དང། ཕ་
མ་དང། མཁན་པོ་དང། སློབ་དཔོན་ནམ། བླ་མ་གཞན་དག་ལ་ཉེས་པ་བགྱིས་པའམ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལྟ་བ་ལོག་པ་ལ་བཙུད་པའམ་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པ་


[165A]༄༅། །སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་ཆད་བགྱིད་པའམ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལོག་པར་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་
དག་པ་མ་ཡིན་པ་སྨྲས་པའམ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཆོས་སུ་བསྟན་པའམ་ཆོས་ཆོས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའམ། འདུལ་བ་མ་ཡིན་པ་འདུལ་བར་བསྟན་པའམ། འདུལ་བ་འདུལ་བ་
མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའམ། ལམ་མ་ཡིན་པ་ལམ་དུ་བསྟན་པའམ། ལམ་ལམ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའམ། སྒྲིབ་པ་གང་གིས་བསྒྲིབས་ནས་བདག་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་དུ་
འགྱུར་ཞིང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སེམས་ཡང་དག་པར་མི་གནས་པའམ་སྒྲིབ་པ་གཞན་གྱིས་བསྒྲིབས་ནས་བློ་གཡེང་བར་འགྱུར་བའམ། སེམས་གཡེང་བར་འགྱུར་བའི་
ནོངས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནོངས་པ་བཤགས་པར་བགྱིའོ། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པ། ཇི་ལྟར་བླུན་པ། ཇི་ལྟར་མི་གསལ་བ། ཇི་ལྟར་མི་མཁས་པ། ཇི་ལྟར་འཆལ་
བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ལྟར་ནོངས་པ་ནོངས་པར་བཤགས་པར་བགྱིའོ། །ནོངས་པ་ནོངས་པར་བཤགས་ནས་ཕྱིས་སྡོམ་པ་བླངས་ཤིང་ཡང་དེ་ལྟར་མི་བགྱི་སྟེ། དེ་ལྟར་
ལན་གཉིས། དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་དུའོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་བདག་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ། གང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་


[165B]པར་མཛད་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་དང། བཟོད་པ་དང། བརྩོན་འགྲུས་དང། བསམ་གཏན་དང་
ཤེས་རབ་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར། ཆོས་ཀྱི་དུང་ཀུན་ནས་བུས། ཆོས་ཀྱི་
རྔ་རབ་ཏུ་བརྡུངས། ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་འབར་བར་མཛད། ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དག་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རབ་ཏུ་བཙུད་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་རབ་ཏུ་བསྟན་
ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་གིས་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང། དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་གིས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་
ཞིང་རིག་པ་གསུམ་དང། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་བསམ་གཏན་དང། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་
ཏིང་ངེ་འཛིན་དང། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང། དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང། གཤིན་རྗེའི་
འཇིག་རྟེན་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང། འདོད་ཆགས་དང། ཞེ་སྡང་དང། གཏི་མུག་ཉོན་མོངས་པ་དང། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་


[166A]༄༅། །སྤོང་བ་དང། ཚེ་རིང་བ་དང། གནོད་པ་ཆུང་བ་དང་མདོག་བཟང་བ་དང། གཟུགས་བཟང་བ་དང། གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་དང་དབང་ཆེ་བ་དང། རིགས་
མཐོ་བ་དང། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང། ཤེས་རབ་ཆེ་བ་དང། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང། ཐ་ན་ཕྱག་གཅིག་འཚལ་
བ་དང། ཐལ་མོ་གཅིག་སྦྱོར་བ་དང། མེ་ཏོག་གཅིག་འབུལ་བ་དང་སེམས་དང་བ་གཅིག་ཙམ་སྐྱེད་པའི་སེམས་ཅན་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་
རང་སྟེ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་མཆོག་གིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་།གཙོ་བོ་དང། དམ་པ་དང། ར་བ་དང། ཕུལ་དང། བླ་ན་མ་མཆིས་པ་དང། གོང་ནམ་མཆིས་པ་དང། གོང་
མའི་ཡང་གོང་མ་དང། མཉམ་པ་མ་མཆིས་པ་དང། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་དང། མཚུངས་པ་མ་མཆིས་པ་དང། ནམ་མཁའ་ལྟར་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་
རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ། །གང་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཆོས་ལ་དགྱེས་པ་དང། ཆོས་ལ་ངེས་པ་དང། དགེ་བའི་རྩ་བ་
ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པ་དང། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་དང། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་ཀུན་


[166B] བསམ་གཏན་དང། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་དམ་བཅས་པ་དང། སྨོན་ལམ་དང། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་
དང༑ སྟོན་པ་དང། བག་ལ་ཉལ་དང། ཁམས་དང། རང་བཞིན་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ལ། ཆུད་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཀའ་བློ་མི་བདེ་བར་མཁྱེན་
ནས་ཐུགས་ཁྲལ་ཆུང་དུར་ཐུགས་འཇོག་པར་མཛད་ཅིང་ཆོས་སྟོན་པར་མི་མཛད་པ་དེ་དག་ལ་བདག་སྐུལ་མ་འདེབས་ཏེ། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་སྨན་པ་དང། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་
བ་དང། འཇིག་རྟེན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་མང་པོའི་དོན་དང། ལྷ་དང། མི་རྣམས་ལ་སྨན་པ་དང། བདེ་བའི་སླད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ་
ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་དུ་གསོལ། ཆོས་ཀྱི་དུང་ཀུན་ནས་བུད་དུ་གསོལ། ཆོས་ཀྱི་རྔ་བརྡུང་དུ་གསོལ། ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་འབར་བར་མཛད་དུ་གསོལ། ཆོས་དང་མཐུན་
པར་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དག་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རབ་ཏུ་དགོད་དུ་གསོལ་གང་དག་ཚེ་ལ་དབང་བ། སྤྲུལ་པ་ལ་དབང་བ། བྱིན་གྱི་རླབས་ལ་དབང་བ། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་
སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་ཚོགས་སྨིན་པར་མཛད་པ་དབང་དུ་གྱུར་པ་དབང་དུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཐུགས་གཞོལ་ཞིང་སྐུ་ཚེ་འདོར་བར་


[167A]༄༅། །མཛད་པ་དེ་དག་ལ་བདག་གསོལ་བ་འདེབས་ཏེ། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་སྨན་པ་དང། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང། འཇིག་རྟེན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང། སྐྱེ་
བོའི་ཚོགས་མང་པོའི་དོན་དང། ལྷ་དང། མི་རྣམས་ལ་སྨན་པ་དང། བདེ་བའི་སླད་དུ་སྐུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། གང་བདག་གིས་འཁོར་བའི་སྔོན་
གྱི་མཐའ་མ་འཚལ་བ་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བགྱིས་ཤིང་བསགས་པ་ལུས་དང། ངག་དང། ཡིད་ཀྱིས་བགྱིས་པ་དང། བགྱིད་དུ་སྩལ་བ་དང། བགྱིད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་
བ༑ སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང། ཐ་ན་སེམས་
ཅན་གཅིག་གི་སེམས་དང་བ་གཅིག་ཙམ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བགྱིའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་
འདིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཚེ་རིང་བ་དང། གནོད་པ་ཆུང་བ་དང་མདོག་བཟང་བ་དང། གཟུགས་
བཟང་བ་དང། གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་དང། དབང་ཆེ་བ་དང། རིགས་མཐོ་བ་དང། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང། ཤེས་རབ་ཆེ་བ་དང་རྫས་དང། སྔགས་དང། སྨན་རྙེད་པ་དང་


[167B] དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དང། འདོད་ཆགས་དང། ཞེ་སྡང་དང་
གཏི་མུག་ཉོན་མོངས་པ་དང། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་
བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང། བསམ་གཏན་དང། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་དང། ལུས་ལས་བྱུང་བ་དང། སེམས་
ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང། བདེ་བ་དང། ཡིད་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པ་དང། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཆོག་ཉིད་དང། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་
ཏན་གྱི་མཆོག་ཉིད་དང། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་
བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང། དགའ་བ་ཆེན་པོ་དང། བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་དང། བག་ཆགས་འཇོམས་པ་དང། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་
པ་ཉིད་དང། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང། ཡེ་ཤེས་མི་ཟད་པ་ཉིད་དང། ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་ཉིད་དང། སྤོབས་པ་མི་ཟད་པ་ཉིད་དང། བསོད་ནམས་མི་ཟད་པ་ཉིད་དང། ནམ་


[168A]༄༅། །མཁའ་མཛོད་ཉིད་དང། ལག་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཉིད་དང། བླ་ན་མེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པ་དང། གཞན་ཡང། འཇིག་རྟེན་དང། འཇིག་རྟེན་
ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དང། གང་ལགས་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྔོ་
བ་བགྱིས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྔོས་པ་དེ་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་གང་ལགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་
པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་མ་བརྒལ་བ་རྣམས་ནི་བསྒྲལ་བར་བགྱིའོ། །མ་གྲོལ་བ་རྣམས་ནི་དགྲོལ་བར་བགྱིའོ། །དབུགས་མ་བྱིན་པ་རྣམས་ནི་དབུགས་འབྱུང་
བར་བགྱིའོ། །མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བགྱིའོ། །སྨན་པ་དང། བདེ་བའི་མཐའི་གནས་ཀྱི་གཞི་ལ་རབ་ཏུ་དགོད་པར་བགྱི་སྟེ། དེ་ལྟར་ལན་
གཉིས་ལན་གསུམ་དུའོ། །འཕགས་པ་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་རྫོགས་སོ།།
